Een Weekend in de Kelder, 123 Kluizen, 100 Miljoen Weg

In de herfst van het jaar 2000 liep een onopvallende Italiaan van middelbare leeftijd de marmeren hal van het Antwerp Diamond Center binnen. Hij droeg een donker pak, een bescheiden aktetas en een glimlach die precies breed genoeg was om vertrouwen te wekken zonder op te vallen. Leonardo Notarbartolo stelde zich voor als edelsteenhandelaar uit Turijn. Hij wilde een kantoor huren. De prijs was een paar honderd euro per maand, een schijntje, vergeleken met wat er dagelijks door dit gebouw stroomde. Het Antwerp Diamond Center lag in het hart van de Antwerpse diamantwijk, een handvol straten rond het Centraal Station waar op dat moment ruwweg 80% van alle ruwe diamanten ter wereld doorheen bewoog. Hasidische handelaars in zwarte hoeden liepen er schouder aan schouder met Indiase slijpers en Russische tussenhandelaren. Gewapende bewakers stonden bij elke ingang. En twee verdiepingen onder de begane grond lag een kluis die door de eigenaren werd beschouwd als volkomen ondoordringbaar.

Notarbartolo tekende het huurcontract. Hij kreeg een sleutel, een toegangspas en, cruciaal, 24-uurs toegang tot het gebouw. Niemand controleerde zijn achtergrond. In de diamantwereld draaide alles op vertrouwen en handdrukken. Een man die bereid was huur te betalen en af en toe een steentje liet taxeren, was welkom.

Wat niemand in het Diamond Center wist, was dat Leonardo Notarbartolo tot een informeel netwerk behoorde dat in politiekringen bekendstond als La Scuola di Torino, de School van Turijn. Het was geen maffiaclan met een hiërarchie en bloededen, maar een los verband van gespecialiseerde dieven die elk hun eigen expertise hadden. Notarbartolo was de planner, de man die maandenlang kon observeren zonder ongeduldig te worden. En hij had drie jaar de tijd genomen om het perfecte doelwit te vinden.

Nu had hij het gevonden.

De eerste maanden deed Notarbartolo precies wat een legitieme huurder zou doen. Hij kwam overdag, groette de bewakers, dronk koffie in de hal, en verdween weer. Maar terwijl hij koffie dronk, telde hij camera's. Terwijl hij de lift nam, noteerde hij welke verdiepingen bewaakt werden en welke niet. Terwijl hij zijn eigen kluisje op de tweede kelderverdieping bezocht, elke huurder had recht op een safe, bestudeerde hij de kluisdeur, de sensoren aan het plafond, de kabels langs de muren.

Het beveiligingssysteem van de kluis was indrukwekkend, zelfs naar de maatstaven van 2000. De hoofddeur was een massief stalen gevaarte van zo'n twintig centimeter dik, vergrendeld met een combinatieslot dat honderd miljoen mogelijke combinaties had, plus een apart sleutelslot waarvoor een fysieke stalen sleutel nodig was. Daarachter lag een stalen traliewerk dat als tweede barrière diende. De ruimte zelf, een betonnen kelder met 189 individuele kluisjes, elk met een eigen combinatieschijf van 17.576 mogelijke standen, werd bewaakt door een infraroodsensor die lichaamswarmte detecteerde, een bewegingsdetector, een lichtsensor, een seismische sensor die trillingen in de vloer registreerde, een Doppler-radarsysteem, en magnetische contactsensoren op de deur die alarm sloegen zodra het staal ook maar een millimeter bewoog. Tien lagen beveiliging in totaal. Het alarmsysteem was 24 uur per dag verbonden met een externe alarmcentrale.

Notarbartolo bracht dit alles in kaart met het geduld van een cartograaf. Hij maakte geen aantekeningen op papier, te riskant. Hij onthield alles. En na zes maanden observeren wist hij genoeg om zijn team samen te stellen.

Er waren vier mannen nodig, elk met een specifieke vaardigheid. De eerste was een grijsharige slotenmaker op leeftijd, door het team aangeduid als de King of Keys. Hij kon vrijwel elk mechanisch slot openen, van antieke kluizen tot moderne cilindersloten, en hij bouwde zijn eigen gereedschap. De tweede was een elektronica-expert die de bijnaam the Genius droeg, een stille, methodische man die alarmsystemen kon ontleden zoals een chirurg een lichaam. De derde was een fysiek imposante ex-atleet die ze the Monster noemden, puur vanwege zijn kracht: hij kon een stalen kluisje met zijn blote handen openbuigen als het slot eenmaal was geforceerd. De vierde was Speedy, een nerveuze maar snelle man die als uitkijk en koerier fungeerde.

Notarbartolo zelf zou niet de kluis ingaan. Hij zou buiten wachten, in een auto, met een politiescanner op schoot.

De voorbereiding duurde meer dan twee jaar. Ergens in een loods buiten Antwerpen bouwde het team een gedeeltelijke replica van de kluisruimte. Ze oefenden het openen van de kluisjes, het omzeilen van sensoren, het werken in volledige duisternis. Ze timeden elke handeling tot op de seconde.

Maar het meest ingenieuze stuk voorbereiding vond plaats in het Diamond Center zelf. In september 2002, vijf maanden voor de geplande roof, installeerde Notarbartolo een minuscule camera boven het combinatieslot van de kluisdeur. Het apparaatje was verborgen achter een plafondlamp, zo klein dat het onzichtbaar was voor iedereen die niet wist waar hij moest kijken. De camera filmde de bewaker die elke ochtend de kluis opende. Het videosignaal werd draadloos doorgestuurd naar een aangepaste brandblusser die in een opslagruimte op dezelfde verdieping stond, een brandblusser die eruitzag als alle andere, maar van binnen een ontvanger en recorder bevatte.

Wekenlang filmde de camera hetzelfde ritueel. De bewaker liep naar de deur, draaide het combinatiewiel, eerst naar rechts, dan naar links, dan weer naar rechts, en stak vervolgens de stalen sleutel in het slot. De beelden waren scherp genoeg om de exacte cijfers af te lezen. Notarbartolo had nu de combinatie. En hij wist waar de sleutel werd bewaard: in een kastje in de bewakersruimte naast de kluis, aan een haak aan de muur.

Het enige wat nog restte, was wachten op het juiste moment.

Dat moment kwam op zaterdag 15 februari 2003. Het was een koud winterweekend. De temperatuur kroop naar het vriespunt, de lucht was droog en helder. Valentijnsdag was net geweest, in de kluisjes lagen onder meer juwelen die als huwelijkscadeaus waren bestemd. Het Diamond Center was gesloten voor het weekend. De bewaking draaide op een minimale bezetting. De alarmcentrale monitorde de sensoren op afstand, maar er was niemand fysiek aanwezig in de kluisruimte.

Rond middernacht parkeerde Notarbartolo een grijze Peugeot 307 op de Pelikaanstraat, twee straten van het Diamond Center. Hij zette de motor af, schoof de politiescanner onder het dashboard en wachtte. De straat was verlaten. Ergens in de verte klonk het gedempt gerommel van een late tram.

Op datzelfde moment tilden vier mannen in donkere kleding zware duffeltassen uit een bestelwagen en liepen in stilte naar de achterzijde van het Diamond Center. De King of Keys opende een zijdeur van een aangrenzend kantoorpand, een deur waarvan hij het slot weken eerder al had bestudeerd. Binnen was het donker en stil. Ze slopen door een gang naar een binnentuin die grensde aan het Diamond Center. Daar stond een onopvallende metalen ladder tegen de muur, leidend naar een balkon op de tweede verdieping. Dit was het enige punt van het gebouw dat niet door camera's werd bestreken.

De Genius ging als eerste. Hij klom de ladder op, zette zijn voeten geruisloos op het balkon en haalde een zelfgemaakt polyesterscherm uit zijn rugzak, een dun, lichtgewicht paneel dat hij voor de infraroodsensor van de buitenverlichting plaatste. Polyester geleidt warmte slecht. De sensor, ontworpen om de lichaamswarmte van indringers te detecteren, registreerde niets. Het balkon was nu veilig.

Eén voor één klommen de anderen omhoog. Ze wurmden zich door een kelderraam dat de Genius van binnenuit had ontgrendeld tijdens een van Notarbartolo's eerdere bezoeken, een raam waarvan het alarmsysteem met een simpele draadmanipulatie was uitgeschakeld zonder dat de centrale het merkte. Binnen stonden ze in een donkere gang op de kelderverdieping. Niemand sprak. Ze communiceerden met handgebaren.

Het eerste wat ze deden was de bewakingscamera's in de gang uitschakelen. Geen ingewikkelde hack, geen digitale manipulatie, ze trokken simpelweg zwarte vuilniszakken over de cameralenzen en plakten ze vast met tape. De beelden op de monitoren van de alarmcentrale toonden nu alleen zwart. Maar omdat het nacht was en de camera's in een onverlichte kelder hingen, leek het verschil minimaal. Niemand bij de alarmcentrale sloeg alarm.

Nu stonden ze voor de kluisdeur.

Het stalen gevaarte vulde de hele breedte van de gang. Aan weerszijden zaten de magnetische contactsensoren, twee metalen plaatjes die bij de kleinste verschuiving van de deur het alarm zouden activeren. De Genius haalde een op maat gemaakt aluminium plaatje uit zijn tas, bedekt met dubbelzijdige tape. Hij drukte het plaatje tegen de twee sensorplaten aan de deurzijde, zodat ze aan het aluminium bleven kleven in plaats van aan de deur. Vervolgens schroefde hij de bouten los waarmee de sensoren aan het deurkozijn waren bevestigd. De plaatjes hingen nu aan het plafond, nog steeds in contact met elkaar via het aluminium, nog steeds een gesloten circuit vormend, maar niet langer verbonden met de deur. Het magnetische alarm was geneutraliseerd zonder dat het ooit was afgegaan.

De King of Keys liep naar de bewakersruimte naast de kluis. De deur was niet op slot, waarom zou hij, in een ruimte die al achter tien lagen beveiliging lag? Aan de muur, aan een simpele metalen haak, hing de stalen kluissleutel. Hij pakte hem op, voelde het gewicht in zijn hand, en liep terug naar de kluisdeur.